Op 25 februari 1994 viel de Israëlische kolonist Baruch Goldstein de moskee in Hebron al schietend binnen. Deze moskee is aangebouwd tegen een synagoge. Moslims en joodse bidders houden hier als buren al jaar en dag de wacht bij de graven van Abraham en Sara, Izaäk en Rebekka en van Jacob en Lea. Gescheiden, maar onder één dak  bewijzen ze zo de Ene God eer. Ook christelijke pelgrimsgroepen brengen veelvuldig bezoeken aan deze grafkelders van de aartsvaders en aartsmoeders van de Abrahamitische godsdiensten. Vanaf de junioorlog van 1967 eisen fanatieke Israëlische settlers, met rugdekking van hun staat, deze heilige plaatsen alleen voor zichzelf op. Op die februaridag in 1994, het Poerimfeest, schoot Goldstein in wilde weg de biddende moslims in hun moskee dood. Het geschatte aantal doden bedroeg tussen de 29 en 52. Goldstein werd daarna door een woedende menigte doodgeslagen en geldt nu onder settlers als een martelaar. Zijn graf is voor hen een pelgrimsplaats geworden.

Het was bijzonder cynisch dat Goldstein het Poerimfeest voor zijn massamoord had uitgekozen. Poerim, de vrolijkste feestdag van het jodendom, is de dag waarop herinnerd wordt hoe koningin Esther, de joodse vrouw van de koning van Perzië – waar veel joden ca. 480 vóór onze jaartelling leefden – samen met haar oom Mordechai een massamoord op de joden wist te verijdelen. De politieke booswicht Haman, die de genocide had gepland, werd opgehangen. De joden kregen in dit verhaal waarin de tolerantie zegevierde, van de Perzische koning het recht zich voortaan zelf te verdedigen. Terugblikkend op de massamoord van Goldstein, was de keuze van Poerim zo cynisch, omdat Goldstein en zijn vereerders meenden zelf ‘Hamans’ te moeten worden. Tot op de dag van vandaag heeft niemand een ‘zoenoffer’ gebracht om de ontheiliging van de graven van de aartsvaders en aartsmoeder goed te maken. De staat Israël heeft onlangs zelfs besloten om Hebron, het gezamenlijke interreligieuze erfgoed van de drie monotheïstische godsdiensten, eenzijdig uit te roepen tot exclusief Israëlisch erfgoed, ook al ligt Herbron buiten de grenzen van 1967! Zo gebruikt de Israëlische regering de joodse religie voor zijn doorgaande expansiepolitiek. Dat doet ze trouwens ook op andere plaatsen die al eeuwenlang voorwerp van verering van meerdere godsdiensten zijn, zoals Rachels Tomb bij Bethlehem: dat werd buiten haar grenzen veranderd in een militair fort dat voor moslims verboden is. De Israëlische mensenrechten- en vredesactivist Uri Avneri schreef in Haaretz: “In plaats van te dienen als een model voor interreligieuze tolerantie symboliseren beiden nu het erfgoed van de haat en de dood.” 

Degenen die het geloof en het inzicht bewaren dat de drie monotheïstische religies elkaar helemaal niet hoeven uit te sluiten en moordend tegemoet moeten gaan, zouden dat veel meer moeten uitdragen. Wanneer staan religieuze leiders samen op om te protesteren tegen dit ‘eerbetoon’ aan Goldstein? Zouden ze er bij de VN niet op aan moeten dringen Hebron en de Oude Stad in Jeruzalem tot Werelderfgoed te verklaren? Misschien moeten weldenkende gelovigen uit de hele wereld in Hebron een Centrum voor Interreligieuze Dialoog oprichten: een waarachtige pelgrimsplaats voor vrede en dialoog om de haatzaaiers te overstemmen en de misdaad van Goldstein uit te wissen.

Bovenstaande tekst werd geschreven door Gied ten Berge. Ten Berge (61) is socioloog, student godsdienstwetenschappen, oud-medewerker van IKV en Pax Christi en bestuurslid van het Steuncomité Israëlische Vredes- en Mensenrechtenorganisaties (SIVMO).