Dennis L’Ami studeerde aan de Koninklijke Academie voor de Beeldende Kunsten in Den Haag. Hierna ging hij aan de slag als grafisch ontwerper en schrijver. Op 10 december j.l. verscheen zijn debuutroman De eeuwige mens. In deze roman spelen islam en christendom een belangrijke rol. Hoe denkt deze ‘grenzeloze optimist’ over hedendaagse interreligieuze spanningen?

Bent u gelovig?
“Ik kan niet zeggen dat ik geloof, hoewel ik een latente hang naar spiritualiteit in het algemeen niet kan ontkennen. In toeval geloof ik niet in ieder geval. In feite is alles logisch. Ik kom uit een Nederlands-hervormd gezin dat zich, met de tijdsgeest in Nederland mee, langzaam heeft losgemaakt van de kerk, op enkelen na. Mijn oma was nog wel een scherpslijper en dat fascineerde me. De zekerheid waarmee ze aardse thema’s kon verbinden aan het geloof en het geruststellende dat sprak uit die levensovertuiging was soms jaloersmakend. Een gelovig mens staat immers zekerder in het leven en heeft minder twijfels over aardse zaken. ‘Leg het maar in Gods handen.’ Mijn vader verzucht wel eens: ‘Was ik maar een gelovig mens. Dan is het leven een stuk eenvoudiger.’ Dat ben ik tot op zekere hoogte met hem eens.”

Sinds kort is uw debuutroman De eeuwige mens uit. Kunt u aangeven waar deze roman over gaat?
“In de achtste eeuw na Christus domineren de Franken Europa. Tijdens een overval op haar dorp wordt de Friezin Frida ontvoerd door Franken. Voor Radboud, haar verloofde, begint een ware odyssee om haar terug te vinden in een vijandige christelijke wereld. Na vele omzwervingen eindigt hij zelf als gijzelaar in een Moors kamp in de Pyreneeën. Tijdens deze gevangenschap leert hij de jonge moslim Shafiq kennen, die is opgeleid tot elitesoldaat. Shafiq heeft ooit zijn grote liefde moeten achterlaten en herkent Radbouds probleem. Er ontwikkelt zich een vriendschap tussen de twee. Shafiq vind zichzelf langzaam terug en besluit de vreemde noorderling te helpen bij zijn zoektoch naar liefde, maar betaalt daarvoor een hoge prijs.”

Hebt u speciale interesse in de islam en het christendom van de achtste eeuw?
“Een algemene interesse zeker. Het zijn twee ideologieën die de wereld op ongekende schaal vorm hebben gegeven. De wat specifiekere interesse bestaat hieruit, dat de achtste eeuw een soortgelijke spanning kende tussen islam en christendom als onze huidige tijd. De islamitische Moren zaten in Al Andalus, het huidige Spanje, en de Franken zagen de Pyreneeën als hun zuidgrens. Al moet hierbij worden aangetekend dat de moslims in die tijd een stuk verder waren op het gebied van de wetenschappen. Niet voor niets is the dark ages een westerse term. Bijster veel presteerden wij toen niet.”

Hebt u een speciaal doel met uw roman?
“Ondanks de huidige crisis zie ik weinig mensen echt in de problemen komen, uitzonderingen daargelaten. Toch is klagen een tweede natuur geworden. Dit schatrijke land lijkt een paradijs te worden voor zuurpruimen. Als ik PVV-ers hoor, mis ik zelfrelativering en humor; twee zaken die het leven juist zoveel draaglijker maken. Er gaan jaarlijks nog altijd een veelvoud aan mensen meer dood aan alcoholmisbruik dan door terroristische aanslagen! Toch is, gek genoeg, de PTA, de Partij tegen Alcoholmisbruik, nog niet opgericht. Mijn doel met deze roman was het zoeken van kleur in tijden van grijstinten.”

Wat was voor u het mooiste moment tijdens het schrijven?
“Teksten die je niet van tevoren bedacht hebt, maar die ontstaan terwijl je ermee bezig bent. Soms denk je drie hoofdstukken lang dat een personage een bepaalde kant op gaat, terwijl het verhaal zegt: ‘Nee, hoho. Het personage moet juist de andere kant op!’ Later blijkt dit dan te kloppen met andere verhaallijnen. Wonderlijk. Noem het inspiratie, noem het een creatief proces. Magisch in het in ieder geval.”

Kunnen we de komende jaren meer boeken van u verwachten over de islam of religie?
“Uitsluiten doe ik niets, al moet je ervoor waken niet in herhaling te vallen. Het christendom zal altijd wel een rol spelen in mijn werk, simpelweg door de dominante rol die het heeft gespeeld in mijn jeugd – de tijd waarin je gevormd wordt – en in het huidige maatschappelijke discours. De eeuwige mens is overigens niet een boek over de islam. Het is een boek over mensen. Religie is relatief in mijn ogen. Als ik, geboren in Woerden, beweer dat de christelijke god de enige ware god is, is dat relatief. Als ik in Caïro was geboren, had ik namelijk hetzelfde gezegd over Allah. Daarom is het zo moeilijk zinnige dingen te zeggen over zaken die als vaststaand worden beleefd door gelovigen.”

Veel Nederlanders zijn erg kritisch op alles wat met de islam te maken heeft. Zou meer informatie over de ‘tolerante’ islam van de achtste eeuw deze kritiek kunnen doen verdwijnen?
“Onbekend maakt onbemind is een bekende dooddoener. Dat zou een bevestigend antwoord op deze vraag betekenen. Maar de stelling kan ook de andere kant op worden geredeneerd: als ik meer kennis krijg van iets waar ik niet achter sta, zal ik dat iets niet automatisch gaan beminnen omdat ik er meer van af weet. Wel merk ik dat mensen meer ontzag krijgen voor bijvoorbeeld de islam als ze in De eeuwige mens lezen welke vorderingen de verschillende kalifaten maakten op wetenschappelijk gebied. Daarbij kun je je natuurlijk afvragen of dit een culturele prestatie is of een religieuze. Ons optellen en aftrekken (rechts uitgelijnd) is een Arabische vinding. En zo zijn er meer voorbeelden.”

De kern van veel kritiek op de islam is dat deze godsdienst gewelddadig zou zijn, zeker als je kijkt naar de eerste eeuwen van de islam. Wat vindt u hiervan?
“Monotheïstische godsdiensten gaan uit van de gedachte dat maar één god de ware kan zijn. Dit impliceert een weinig verdraagzame houding ten opzichte van andersgelovigen of atheïsten. We vinden dan ook behoorlijk wat bloeddorstige passages terug in zowel de koran als de bijbel, die meestal gericht zijn tegen ongelovigen. Op dit punt is er geen verschil tussen beide religies, evenmin in de methodes die werden gehanteerd om het geloof aan de man te brengen. Welke zichzelf respecterende cultuur zal immers zonder slag of stoot haar tradities opgeven? Tot ver na de Middeleeuwen was een rijke ‘heidense’ cultuur te vinden in de noorderlijke gebieden van Nederland, terwijl Bonifatius daar eeuwen geleden al het christendom predikte! Er was simpelweg veel verzet tegen dat het christendom, iets wat ik ook beschrijf in De eeuwige mens.”

Wat is voor u de belangrijkste overeenkomst tussen islam en christendom?
“Het geloof in één god en het daaruit voortvloeiende idee dat anderen moeten worden bekeerd, zoals valt te lezen in talloze soera’s en verzen. Anderzijds moet je constateren dat miljarden mensen troost vinden in hun god. Wie ben ik om hen dat te ontzeggen?”

Bovenstaand interview werd afgenomen door Greco Idema, hoofdredacteur van Bruggenbouwers